Lopende studies
Hier volgt (het begin van) een overzicht van de lopende en afgeronde wetenschappelijk onderzoeken naar euthanasie of/en persisterende doodwensen op basis van psychisch lijden.
Dit overzicht is bedoeld om inzicht te geven in de thema’s en onderzoeksvragen die (al) vertegenwoordigd worden, en welke aspecten nog niet onderzocht zijn of worden. We hopen onderzoekers te stimuleren en te inspireren nieuw onderzoek te starten. Dit overzicht kan voor nieuwe onderzoeken helpen bij het bepalen van een onderzoeksthema en/of -vraag.
Aan het eind van ieder onderzoek wordt ook een link naar de website met meer informatie over de betreffende studie gegeven.
Overzicht wetenschappelijk onderzoek
Dit overzicht is het laatst geupdate in oktober 2025. Het kan zijn dat er nog nieuwe onderzoeken ontbreken.
Voor verdere informatie kunt u de website van het betreffende onderzoek bezoeken of contact opnemen met de hoofdonderzoeker.
*dit is een overzicht van de studies die bij ThaNet bekend zijn, en geenzins een volledig overzicht. ThaNet plaatst geen onderzoeken in dit overzicht zonder toestemming van de hoofdonderzoeker.
Bent jij onderzoeker of hulpverlener en wil je dat jouw onderzoek hier tussen komt te staan, neem dat contact op via contact@thanet.nl.
SUNSET (113zelfmoordpreventie)
Looptijd: September 2023 – augustus 2026
Populatie: Mensen die zich aanmelden bij het Expertisecentrum Euthanasie met een euthanasieverzoek
Soort onderzoek: Kwantitatief, kwalitatief; vragenlijstonderzoek
Onderzoeksvragen:
- Hoe ziet de euthanasiewens eruit, en hoe verschilt deze van gedachten aan zelfmoord?
- Wat helpt mensen om vol te houden tot hun euthanasieverzoek in behandeling kan worden genomen?
- Wat gebeurt er met de doodswens op het moment dat een euthanasieverzoek wordt afgewezen?
- Hoe kunnen we mensen die vragen om euthanasie zo goed mogelijk ondersteunen?
Over het onderzoek:
In Nederland vragen jaarlijks zo’n 800 tot 1.000 mensen om euthanasie op grond van psychisch lijden. De meeste mensen in deze groep kampen al jaren met een doodswens en veel van hen deden ooit een zelfmoordpoging. Goede zorg voor deze groep is schaars: psychiaters zijn terughoudend en bij het Expertisecentrum Euthanasie is de wachttijd inmiddels opgelopen tot twee jaar. Een groot deel van de mensen die zich aanmelden voldoet bovendien niet aan de voorwaarden voor euthanasie en wordt – soms na lang wachten – afgewezen. Het risico dat mensen tijdens de wachttijd of na een afwijzing zelf een einde aan hun leven maken, is groot. Om te voorkomen dat mensen, die op grond van psychisch lijden verzoeken om euthanasie, eenzaam en radeloos sterven door zelfmoord, is meer kennis nodig.
De vragenlijst bevat vragen over de euthanasiewens, de voorgeschiedenis, over suïcidaliteit, en over hulpbehoeften. Er worden zowel open als gesloten vragen gesteld. Een half jaar na deze eerste meting worden de deelnemers uitgenodigd dezelfde vragenlijst nogmaals in te vullen. Naar verwachting hebben op dat moment de meeste deelnemers de eerste triage doorlopen, waarna zij ofwel op de wachtlijst zijn geplaatst, ofwel zijn afgewezen, ofwel zelf hebben besloten het euthanasieverzoek niet door te zetten.
Verwachte output
Het onderzoek zal resulteren in een concreet plan voor de ontwikkeling van een hulpaanbod gericht op het voorkómen van suïcide onder aanvragers van euthanasie op grond van psychisch lijden. Ten tweede zal het onderzoek leiden tot meer kennis over doodwensen en suïcidaliteit in deze groep, waardoor hulpvragers in de toekomst beter begeleid kunnen worden, en dat daardoor minder mensen radeloos en eenzaam zullen sterven door zelfmoord. Ten derde verwachten we dat het onderzoek invloed zal hebben op de beroepspraktijk van huisartsen, psychiaters, psychologen, verpleegkundigen en andere zorgprofessionals. We verwachten dat de onderzoeksresultaten ervoor zorgen dat zij zich meer bekwaam zullen voelen om doodswensen te bespreken en dat ze minder onzekerheid, angst en/of onmacht zullen ervaren. Tot slot verwachten we impact van het onderzoek op de samenleving. Elke suïcide gaat gepaard met vreselijk veel leed en schade. Suïcidepreventie voorkomt dit leed.
PERSIST (Amsterdam UMC)
Looptijd: September 2023 – augustus 2026
Populatie: Mensen met een persisterende doodswens, professionals
Type/methode: Kwalitatief, kwantitatief, literatuurstudie
Onderzoeksvragen:
- Wat kan worden verstaan onder een persisterende suïcidaliteit?
- Welke factoren dragen bij aan het ontstaan en beloop van persisterende suïcidaliteit?
- Wat zijn de behoeften van mensen met een persisterende suïcidaliteit?
- Kunnen mensen met persisterende suïcidaliteit worden onderverdeeld in relevante subtypen, op basis waarvan passende zorg kan worden geboden?
Over de studie:
Bijna één op de tien mensen (9,2%) ervaart op enig moment in hun leven suïcidale gedachten. Hoewel suïcidaliteit doorgaans afneemt in de loop van de tijd wanneer de juiste behandeling wordt geboden, is er een aanzienlijke groep bij wie de doodswens niet vermindert maar blijft bestaan.
In de afgelopen jaren heeft een groeiende hoeveelheid wetenschappelijke literatuur zich gericht op het fenomeen van langdurige vormen van suïcidaliteit, ook wel chronische of persisterende suïcidaliteit genoemd. Dit onderzoek wijst uit dat 28–43% van de mensen die op enig moment aan zelfdoding denkt, dit jaren later nog steeds doet. Goed uitgewerkte en empirisch geteste definities of criteria voor persisterende suïcidaliteit bestaan nog niet. Niettemin wordt in de literatuur soms gesproken van persisterende suïcidaliteit wanneer er gedurende ten minste één jaar sprake is van suïcidale gedachten, met of zonder suïcidaal gedrag.
De factoren die bijdragen aan het ontstaan en voortbestaan van persisterende suïcidaliteit zijn nog nauwelijks onderzocht. Bovendien is er weinig bekend over de behoeften van deze specifieke groep. Conventionele suïcidepreventiestrategieën lijken onvoldoende aan te sluiten bij de behoeftes van mensen met persisterende suïcidaliteit. Een terugkerende kritiek is dat zorgverleners de dood onvoldoende serieus in overweging nemen als optie. Om passende zorg te kunnen bieden aan mensen met persisterende suïcidaliteit, is meer kennis over persisterende doodswensen noodzakelijk.
Doelstellingen
Het PERSIST-onderzoeksproject heeft als doel een beter begrip te krijgen van persisterende suïcidaliteit, zodat passende zorg kan worden geboden.
DORES (Amsterdam UMC)
Dores: DO-not-Resuscitate orders by people with Suicidal ideation
Looptijd: April 2025-april 2028
Populatie: Mensen met suïcidaliteit en een niet-reanimeerverklaring
Type/methode: Kwalitatief, kwantitatief
Onderzoeksvragen:
- Wie zijn de mensen met suïcidale ideaties en een NR-verklaring, en wat zijn hun meningen en ervaringen?
- Waarom kiezen mensen met suïcidale ideaties ervoor om niet gereanimeerd te willen worden, en welke factoren spelen hierin een rol?
- Hoe dient de wilsbekwaamheid rondom NR-verklaringen begrepen te worden bij mensen met suïcidale ideaties?
- Wat zijn de visies en ervaringen van de naasten en hulpverleners?
Over het onderzoek:
Medische beslissingen over het levenseinde door mensen met (persisterende) suïcidaliteit behoeft een grote mate van zorgvuldigheid. Dit is lastig te waarborgen wanneer er sprake is van een acute en levensbedreigende situatie en er een Niet-Reanimeren (NR) verklaring is. Anders dan bij een verzoek tot hulp bij levensbeëindiging, zijn er voor het al dan niet volgen van een NR-verklaring geen vastgelegde handvatten of richtlijnen.
De hulpverlener is aangewezen op de eigen inschatting van de situatie, waarin naasten kunnen worden betrokken, voor wie dit belastend en ingewikkeld kan zijn. De reanimatiesetting geeft geen ruimte voor het verzamelen van informatie of het grondig afwegen van verschillende factoren.
Weerspiegelt de behandelweigering een gemotiveerde wens en weloverwogen beslissing, of is er sprake van een hopeloze daad met mogelijk verlies van leven als gevolg?
Het doel van het DORES-onderzoek is om inzicht te krijgen in hoe we op een zorgvuldige wijze kunnen omgaan met complexe levenseindebeslissingen, ook in acuut levensbedreigende situaties.